حوکمی مامەڵەکردن بە Futures لە دراوە دیجیتاڵییەکاندا؛ فتوای شەریعەت چی دەڵێت؟
لە ساڵانی ڕابردوودا، مامەڵەکردن بە گرێبەستی داهاتوو (Futures) لە دراوە دیجیتاڵییەکاندا بووەتە یەکێک لە جۆرە باوەکانی تریدینگ، بە تایبەتی لەگەڵ زیادبوونی گرنگیدان بە Bitcoin و Ethereum و دارایییە دیجیتاڵییەکانی تر.
بەڵام پرسیارێکی گرنگ هەیە: حوکمی تریدکردنی Futures لە دراوە دیجیتاڵییەکاندا لە ڕوانگەی شەریعەتی ئیسلامییەوە چییە؟
|
| حوکمی تریدکردنی Futures لە دراوە دیجیتاڵییەکان لە ئیسلامدا |
خشتەی ناوەڕۆک
Futures چییە؟
گرێبەستی Futures بریتییە لە گرێبەستێک کە تێیدا کڕین یان فرۆشتنی دارایییەک لە کاتێکی داهاتوودا بە نرخ و مەرجی دیاریکراو ڕێکدەخرێت، نەک ئەوەی کڕین و فرۆشتن و گواستنەوەی دارایییەکە لە هەمان کاتدا ئەنجام بدرێت.
لە بازاڕی دراوەکاندا، بابەتی قەبض و وەرگرتنی دارایی گرنگییەکی تایبەتی هەیە، چونکە گۆڕین و ئاڵوگۆڕی دراوەکان یاسا و مەرجی تایبەتی شەرعی هەیە.
کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی چی دەڵێت؟
کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی سەر بە ڕێکخراوی کۆمەڵەی ئیسلامییەکان، لە بڕیارەکەی سەبارەت بە مامەڵەکردن بە دراوەکاندا ڕوونی کردووەتەوە کە فرۆشتنی دراو بە شێوەی دواخراو ڕێگەپێنەدراوە، هەروەها بەڵێندان لەسەر گۆڕینی دراو بە شێوەی دواخراو ڕێگەپێنەدراوە.
ئەم بڕیارە یەکێکە لە گرنگترین بڕیارە فقهییە هاوچەرخەکان سەبارەت بە مامەڵەکردن بە دراوەکان.
حوکمی دراوە دیجیتاڵییەکان چییە؟
لێرەدا پێویستە جیاوازی بکەین لەنێوان حوکمی خودی دراوە دیجیتاڵییەکە و حوکمی گرێبەستی Futures لەسەر ئەو دراوە.
کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠١٩ بڕیارێکی سەبارەت بە دراوە ئەلیکترۆنییەکان دەرکرد و ئاماژەی بەوە کرد کە هێشتا هەندێک بابەتی گرنگ پێویستیان بە توێژینەوەی زیاتر هەیە؛ لەوانە سروشتی دراوە دیجیتاڵییەکان، ئەوەی ئایا بە دارایی دادەنرێن یان نا، و مەترسی و گۆڕانی زۆری نرخیان.
بۆیە نابێت بگوترێت کە ئەم بڕیارە بە تەنیا هەموو دراوە دیجیتاڵییەکان بە حەرام دادەنێت.
ئایا Crypto Futures حەلالە؟
بەپێی بڕیارە فقهییەکان سەبارەت بە فرۆشتنی دواخراوی دراوەکان، گرێبەستەکانی Crypto Futures کە لەسەر بنەمای فرۆشتنی دواخراو یان نەبوونی قەبضی شەرعی دامەزراون، کێشەی شەرعیی جددییان هەیە.
هەروەها هەندێک لە سەرچاوە فتواییەکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە لە مامەڵەی دراوەکاندا دەبێت قەبض و وەرگرتنی دارایی بە شێوەیەکی پەسەندکراوی شەرعی ڕووبدات و مامەڵەکە لە جۆرەکانی فرۆشتنی ئەو شتە نەبێت کە مرۆڤ خاوەنی نییە.
بۆیە نابێت بگوترێت Crypto Futures حەلالە تەنها لەبەر ئەوەی دارایییە بنەڕەتییەکە دراوێکی دیجیتاڵە؛ چونکە سروشتی خودی گرێبەستەکەش کاریگەری لەسەر حوکمی شەرعی هەیە.
جیاوازی Spot و Futures چییە؟
Spot Trading جۆرێکە لە مامەڵە کە کڕین و فرۆشتنی دارایی بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ ئەنجام دەدرێت و لە حاڵەتێکی گونجاوی شەرعیدا دەبێت مەرجەکانی قەبض و خاوەندارێتی جێبەجێ بکرێن.
بەڵام Futures گرێبەستێکە کە پەیوەندی بە مامەڵە و جێبەجێکردنی لە کاتێکی داهاتووەوە هەیە، بۆیە کێشە و مەرجە شەرعییەکانی جیاوازن.
ئایا Leverage کاریگەری لە حوکمی شەرعی هەیە؟
بەڵێ. شێوازی بەکارهێنانی Leverage ـەکە و مەرجەکانی پلاتفۆرمەکە دەتوانێت کاریگەری لەسەر حوکمی شەرعی هەبێت.
هۆکارەکە ئەوەیە کە لە هەندێک جۆری Leverage ـدا بابەتی قەرز، کرێ، سود یان گرێبەستە پەیوەستەکان دەکرێنە ناو مامەڵەکە.
بۆیە تەنها ناوی Futures یان Leverage بەس نییە؛ بەڵکو پێویستە مەرج و شێوازی کارکردنی گرێبەستەکە بە وردی بپشکنرێت.
کورتەی بابەت
دەتوانین بابەتەکە بە چەند خاڵێک کورت بکەینەوە:
- Futures لەسەر دراوەکان: بەپێی بڕیارە فقهییەکان، فرۆشتنی دواخراوی دراوەکان و هەندێک شێوەی ئاڵوگۆڕی دواخراو ڕێگەپێنەدراوە.
- Crypto Futures: نابێت بە تەنیا بەهۆی دیجیتاڵبوونی دارایییەکە حەلال دابنرێت؛ چونکە سروشتی گرێبەستەکە گرنگە.
- دراوە دیجیتاڵییەکان: کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی لە بڕیارەکەی سەبارەت بە دراوە ئەلیکترۆنییەکاندا حوکمێکی گشتی بۆ حەرامکردنی هەموو دراوە دیجیتاڵییەکان نەداوە، بەڵکو هەندێک بابەتی بە پێویستی توێژینەوەی زیاتر زانیوە.
- Spot Trading: حوکمەکەی جیاوازە و پەیوەندی بە خاوەندارێتی، قەبض و مەرجەکانی مامەڵەکەوە هەیە.
- Leverage و مشتقات: دەتوانن کێشەی شەرعیی زیاتر دروست بکەن و پێویستیان بە پشکنینی وردی مەرجەکانی گرێبەستەکە هەیە.
ئەنجام
ئەگەر کەسێک بیەوێت پابەندی بڕیارە فقهییەکان بێت، دەبێت لە Crypto Futures ـەکانی کە لەسەر فرۆشتنی دواخراو، نەبوونی قەبض یان کێشەی شەرعیی تر دامەزراون دووربکەوێتەوە.
تێبینی: ئەم بابەتە تەنها ڕوونکردنەوەی بڕیار و فتوای بڵاوکراوەکانە و نابێت بە فتوای تایبەتی بۆ کەسێکی دیاریکراو دابنرێت. حوکمی کۆتایی دەتوانێت بە پێی جۆری گرێبەست، پلاتفۆرم و مەرجەکانی مامەڵە جیاواز بێت.
سەرچاوەکان
- کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی – بڕیاری مامەڵەکردن بە دراوەکان.
- کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی – بڕیاری دراوە ئەلیکترۆنییەکان.
- کۆمەڵەی فقهی ئیسلامیی نێودەوڵەتی – بڕیارەکانی بازاڕە داراییەکان.
- دەفتەری فتوای گشتیی ئوردن – مەرجە شەرعییەکان لە گرێبەستەکانی بازاڕی دارایی.
- دارالإفتاءی میسر – حوکمی فرۆشتنی دراو لە ڕێگەی پلاتفۆرمە ئەلیکترۆنییەکان.
- دارالإفتاءی میسر – حوکمی Forex.
- IslamQA – بابەتەکانی مامەڵەکردن بە دراوە دیجیتاڵییەکان.
- سەرچاوە فقهییەکانی پەیوەندیدار بە قەبض و ئاڵوگۆڕی دراوەکان.
